شرف الدين على يزدى
مقدمه 52
ظفرنامه ( فارسى )
دربارهء چگونگى صحت اخبار وقايع به تشكيل سه گروه به شرح ذيل اشاره كرده است : الف - 4 - م . خوانندهء منابع ب - 4 - م . دانندهء وقايع ج - 4 - م . نويسندگان ترتيب كار اين سه گروه به شيوهاى بود كه پس از خواندن و مرور اسناد و آثار اعم از تركى و فارسى ، افرادى كه از موضوع آگاهى داشتند ، رويدادهاى آن را تطبيق مىدادند ، سپس نويسندگان آن را مكتوب مىكردند و چندينبار نوشتهء مكتوب خوانده مىشد ، تا چنانچه اشتباهى در آن ديده مىشد ، اصلاح شود . « 1 » بنابه اشارهء مؤلف ، دربارهء تشخيص برخى روايات مبهم و اشتباه و يا روايات گوناگون از يك واقعه ، از افراد خبره و معتمد - كه در باب صحت رويدادها اعتمادى به آنان داشتند - در سراسر قلمرو حكومتى در باب آن موضوع و رويداد پرسوجو مىشد ؛ بدين ترتيب پس از تأييد صحت مطالب ، روايت نوشته مىشد و نوشته پس از چندبار خواندن تحرير و دوباره با اصل نسخه مقابله و تصحيح مىشد و چنانچه ابراهيم ميرزا تغييرى را صلاح مىديد در آن اعمال مىكرد . « 2 » مؤلف ضمن نگارش وقايع سال 767 ه . ق و جنگ تيمور با امير موسى ، براى اطمينان خواننده از صحت مطالبش اشاره مىكند كه : « . . . حكايتى است واقعى كه صحتش به تواتر پيوسته و در مجلس تحرير ، بعضى از آن مردم كه به رأى العين اين احوال مشاهده كردهاند ، بىمداهنه ، تقرير مىكنند . . . » . « 3 » دولتشاه سمرقندى ، از هزينهء سنگينى كه ابراهيم ميرزا براى انجام اين كار
--> ( 1 ) . شرف الدين على يزدى اشاره مىكند چنانچه مواردى نامشخص بود ، آنچه ابراهيم ميرزا به صحت آن اقدام مىكرد ، نويسندگان آن را كتابت مىكردند ؛ ظفرنامه ، ص 247 . ( 2 ) . ظفرنامه ، ص 247 . ( 3 ) . همان ، ص 340 .